Baner Ekspozyja Fotografii
Rekomendacja portal sztuki polskiej
Webbest.eu - ciekawe projekty stron Kobietyn.eu
Je郵i znalaz貫 tu u篡teczne informacje Zach璚am do polubienia na Facebooku
Baner g堯wny ekspozycja w fotografii

Ekspozycja i tryby fotografowania

Ekspozycja to ilo嗆 鈍iat豉 padaj帷ego na matryc (w przypadku analogowych aparat闚 na film) potrzebna do zrobienia prawid這 na鈍ietlonego zdj璚ia. G堯wny wp造w na na鈍ietlenie maj trzy elementy: przys這na, czas na鈍ietlania i ekwiwalent czu這軼i matrycy/filmu. Operowanie tymi wielko軼iami stanowi o ca貫j sztuce fotografii. Mog by one w pe軟i regulowane przez fotografa w trybie manualnym (M) lub przez aparat w trybie auto, a tak瞠 cz窷ciowo przez cz這wieka i cz窷ciowo przez aparat w trybach p馧automatycznych Tv, Av (Canon) S, A (Nikon), P, kt鏎e zostan opisane w dalszej cz窷ci rozdzia逝. Obecnie wielu profesjonalnych fotograf闚 pos逝guje si g堯wnie trybami p馧automatycznymi, gdy zaoszcz璠za to sporo czasu, u豉twia prawid這we na鈍ietlenie zdj璚ia i przy tym pozwala fotografowi osi庵n望 zamierzony efekt. Oczywi軼ie pe軟iejsz kontrol nad fotografi zapewnia tryb manualny, ale na tym trybie osoby pocz徠kuj帷e mog mie problemy z prawid這wym na鈍ietleniem zdj璚ia. P馧automatyczny tryb pozwala na wykorzystania danego parametru do osi庵ni璚ia zamierzonego efektu, a ustawienie pozosta造ch reguluje aparat. Oczywi軼ie najszybszy jest tryb pe軟ego auto, ale nie daje nam prawie 瘸dnych mo磧iwo軼i kontroli nad zdj璚iem poza kadrowaniem i w陰czaniem i wy陰czaniem lampy b造skowej. Niekt鏎e aparaty posiadaj r闚nie funkcj kontroli ekspozycji przez dodawanie lub zmniejszanie tzw. dzia貫k (EV)−Exposure Value, czyli jednostek w kt鏎ych mierzona jest ekspozycja. Zwi瘯szanie powoduje nam rozja郾ienie zdj璚ia, a zmniejszanie zaciemnienie.

Przys這na (Przes這na)

Przys這na, cz瘰to okre郵ana r闚nie jako "Przes這na", jest to mechaniczna cz窷 aparatu, a w豉軼iwie obiektywu, sk豉daj帷a si z nachodz帷ych na siebie, wyprofilowanych blaszek. Celem tego mechanizmu jest regulacja ilo軼i 鈍iat豉 przechodz帷ej przez obiektyw i padaj帷ej na element 鈍iat這czu造 (matryc - aparaty cyfrowe / film - analogowe). Jest to jeden z element闚 decyduj帷ych o na鈍ietleniu zdj璚ia. Zwykle przys這na oznaczana jest jako f (warto嗆) – na przyk豉d f2,8 lub jako sama warto嗆. Im owa warto嗆 jest wy窺za, tym przys這na przepuszcza mniej 鈍iat豉 do obiektywu. Przewa積ie wyst瘼uj帷e warto軼i przys這ny to np.: 1,4 - 1,8 - 2,8 - 3,5 - 4 - 5,6 - 8 - 11 - 16 - 22 - 32. Im ni窺za jest dolna warto嗆 przys這ny tym obiektyw jest ja郾iejszy. Oczywi軼ie dobrze jest, gdy mamy szeroki wyb鏎 warto軼i przys這ny.
Przys這na poza regulacj stopnia na鈍ietlenia zdj璚ia wp造wa tak瞠 na tak zwane "GO" - G喚bia ostro軼i. Jest to obszar na zdj璚iu, w kt鏎ym wszystkie elementy s ostre. Im wi瘯sz ustawimy przys這n tym wi瘯sz uzyskamy g喚bi ostro軼i, ale r闚nie zatrzymamy wi璚ej 鈍iat豉, wi璚 musimy to zrekompensowa d逝窺zym czasem na鈍ietlania lub wi瘯sz czu這軼i ISO. Du瘸 g喚bia ostro軼i przydatna jest przy robieniu zdj耩 krajobraz闚 lub oddalonych obiekt闚. Wtedy powinni鄉y u篡wa du瞠j przys這ny. Natomiast przy zdj璚iach typu portret itp., kiedy to zale篡 nam na uwidocznieniu pierwszego planu, powinni鄉y u篡wa niskiej przys這ny, co zmniejsza GO i sprawia, 瞠 pierwszy plan jest ostry, a t這 jest lekko rozmyte.
W豉sno軼i te wykorzystuj w豉郾ie automatyczne tryby typu "portret", czy "krajobraz" - dopasowuj one warto嗆 przys這ny do sytuacji (portret − nisk, krajobraz − wysok), a nast瘼nie dobieraj do tego d逝go嗆 czasu migawki, tak aby zdj璚ie by這 prawid這wo na鈍ietlone. Tryb p馧automatyczny Av (A), czyli tak zwana preselekcja przys這ny, pozwala nam wybra r璚znie potrzebn nam warto嗆 przys這ny, a aparat sam dopasowuje do tej warto軼i d逝go嗆 czasu na鈍ietlania.

do g鏎y

Czas na鈍ietlania (czas migawki)

Czas na鈍ietlania jest to czas otwarcia migawki, w kt鏎ym na鈍ietlany jest element 鈍iat這czu造 w aparacie. Czasy otwarcia migawki liczone s w u豉mkach sekundy (1/2000, 1/1000, 1/500, 1/250, 1/125, 1/60, 1/30, 1/15, 1/8, 1/4, 1/2) gdzie np. 1/2 oznacza p馧 sekundy, a 1/30 jedna trzydziest cz窷 sekundy. Migawka mo瞠 by tak瞠 otwarta d逝瞠j, wtedy liczy si j w ca趾owitych sekundach (1", 2", 4",8"...). Jak mo積a zauwa篡, ka盥a kolejna warto嗆 jest dwukrotnie wi瘯sza od poprzedniej.
Czas na鈍ietlania obok przys這ny jest jednym z najistotniejszych parametr闚 robionego zdj璚ia. W warunkach s豉bego o鈍ietlenia konieczne s d逝窺ze czasy na鈍ietlania, a przy mocnym 鈍ietle kr鏒sze. Je瞠li wybierzemy d逝gi czas na鈍ietlania np. kilka sekund, ka盥y ruch w kadrze zostanie odwzorowany na zdj璚iu. Dlatego te robi帷 zdj璚ia nocne, zwykle konieczne jest zamontowanie aparatu na statywie, a cz瘰to nawet trzeba korzysta z wyzwalacza, gdy przyci郾i璚ie spustu mo瞠 poruszy aparat. Zrobienie zdj璚ia z r瘯i noc jest niezwykle trudne, poniewa nawet najbardziej sztywna i spokojna r瘯a nie jest nieruchoma. Podobnie jest w sytuacji, gdy robimy zdj璚ie przy du瞠j przys這nie w 鈔ednich warunkach o鈍ietleniowych. Ilo嗆 鈍iat豉 zatrzymana przez przys這n musi by zr闚nowa穎na wyd逝瞠niem czasu na鈍ietlania. W przeciwnym wypadku zdj璚ie wyjdzie nam niedo鈍ietlone. Z kolei je郵i ustawimy zbyt d逝gi czas na鈍ietlania, otrzymamy prze鈍ietlony obraz.
Regulacja czasu otwarcia migawki pozwala osi庵n望 bardzo zr騜nicowane efekty − stosuj帷 kr鏒kie czasy na鈍ietlania mo積a "zamrozi" obiekt np. sportowca w locie, czy spadaj帷 kropl wody. Z kolei d逝gie czasy pozwalaj nam osi庵n望 efekt smug 鈍ietlnych, czy te jednolit sp造waj帷 wod z wodospadu. D逝gie czasy pozwalaj fotografowi wyrazi ruch na zdj璚iu. Jednak 鈍iadome stosowanie parametru czasu, podobnie jak i innych, wymaga nieco wprawy i do鈍iadczenia. Poza tym jeszcze trzeba dostosowa czas na鈍ietlania do innych parametr闚 ekspozycji. Mo瞠 tu pom鏂 tryb Tv (S) - preselekcja czasu. Jest to tryb p馧automatyczny, pozwalaj帷y nam r璚znie ustawi d逝go嗆 czasu otwarcia migawki, a reszt ustawi za nas aparat automatycznie. Jest to bardzo przydatny tryb podczas zdj耩 nocnych, gdy zawodzi automat.
do g鏎y

Czu這嗆 ISO

Czu這嗆 ISO to parametr okre郵aj帷y, w jakim stopniu element 鈍iat這czu造 jest wra磧iwy na 鈍iat這. Inaczej m闚i帷 okre郵a ilo嗆 鈍iat豉 potrzebn do prawid這wego na鈍ietlenia filmu/matrycy. Obecnie czu這軼i okre郵a si w skali ISO. Na przyk豉d w kompaktowych aparatach cyfrowych pojawiaj si najcz窷ciej czu這軼i ISO 50, 100, 200, 400, w niekt鏎ych 800. Czu這軼i te s odpowiednikami czu這軼i filmu z aparatu analogowego. Chyba wszyscy pami皻aj filmy: "setki" i "dwusetki". Im mniejsza warto嗆 ISO tym element 鈍iat這czu造 jest mniej wra磧iwy na 鈍iat這 i potrzeba wi璚ej 鈍iat豉 do prawid這wego na鈍ietlenia zdj璚ia.
W sytuacji s豉bych warunk闚 o鈍ietleniowych stosuje si wy窺ze warto軼i ISO. Je瞠li chcemy zrobi fotk przy danej warto軼i przys這ny i d逝go軼i czasu na鈍ietlania, a przy tych ustawieniach warunki o鈍ietleniowe s niewystarczaj帷e do zrobienia prawid這wo na鈍ietlonego zdj璚ia, wtedy mo瞠my wybrn望 z sytuacji podnosz帷 parametr ISO. Warunki o鈍ietleniowe mog by tak s豉be, 瞠 nawet przy najmniejszej przys這nie konieczne jest zastosowanie tak d逝giego czasu na鈍ietlania, kt鏎y uniemo磧iwia zrobienie nieporuszonego zdj璚ia. Wtedy jedynym wyj軼iem jest zwi瘯szenie czu這軼i. Jednak podnoszenie czu這軼i poci庵a za sob pewne konsekwencje, mianowicie wy窺ze warto軼i ISO powoduj tak zwane szumy, czyli zak堯cenia objawiaj帷e si widocznymi pikselami sprawiaj帷ymi, 瞠 zdj璚ie jest bardziej ziarniste. Wprawdzie przy du篡ch rozdzielczo軼iach dopiero wysokie warto軼i ISO (powy瞠j 200) powoduj widoczn, przeszkadzaj帷 ziarnisto嗆, jednak przy niskich rozdzielczo軼iach granica ta si obni瘸. Szumy cz瘰to s widoczne w powi瘯szeniu zdj璚ia, co mo瞠 utrudni nam p騧niejsze wykadrowanie zdj璚ia, gdy na przyk豉d chcemy wyci望 jego kawa貫k.
W przypadku lustrzanek jest nieco inaczej. Pr鏬 warto軼i ISO powoduj帷y ziarnisto嗆 jest znacznie wy窺zy ni w przypadku kompakt闚. Wynika to z zastosowania w lustrzankach lepszych matryc. Tak wi璚 na tym samym zdj璚iu z kompaktu przy ISO 200 osi庵niemy podobny poziom szum闚, co na zdj璚iu lustrzank przy ISO 800. Dlatego te zakres czu這軼i ISO w lustrzankach jest nieco szerszy. Pocz患szy od 100 (Nikony zaczynaj od 200) warto軼i ISO dochodz nawet do 1600, w rozszerzeniach nawet do 3200. U篡cie wysokiego ISO pozwala na zrobienie zdj璚ia z du膨 przys這n przy s豉bych warunkach o鈍ietleniowych, co daje mo磧iwo嗆 osi庵ni璚ia du瞠j g喚bi ostro軼i. Podobnie jest je瞠li chcemy w s豉bym 鈍ietle uchwyci szybki obiekt przez zastosowanie kr鏒kiego czasu na鈍ietlania, wtedy r闚nie mo瞠my wykorzysta wy窺ze ISO.


©Pocz徠ki Fotografii All rights reserved. Artyku Ekspozycja w fotografii zawiera opisy jej parametr闚 jak przys這na (przes這na),
czas migawki (czas na鈍ietlania), czu這嗆 ISO, a tak瞠 informacje jak powinna by ustawiona prawid這wa ekspozycja.